مهارت‌های پایه در مهندسی کامپیوتر
| مدرس: دکتر سمانه حسینمردی | پیش‌نیاز: – |
| ترم: تابستان ۱۴۰۳ | محل برگزاری: کلاس مجازی |
| زمان ارائه: شنبه ۱۳:۳۰ تا ۱۶:۳۰ | مشاهده: دریافت لایسنس |
معرفی درس
مهارت‌های پایه در مهندسی نرم‌افزار؛ از کاربری کامپیوتر تا ابزارهای توسعه و همکاری
آشنایی با کامپیوتر و ابزارهای نرم‌افزاری، یکی از پایه‌های ضروری برای فعالیت در محیط‌های آموزشی و حرفه‌ای است. این مهارت‌ها تنها به کار با نرم‌افزارهای عمومی محدود نمی‌شوند؛ شناخت اجزای کامپیوتر، درک عملکرد سیستم‌عامل، آشنایی با شبکه و اینترنت و توانایی استفاده از ابزارهای توسعه نرم‌افزار نیز از جمله دانش‌های پایه‌ای هستند که می‌توانند مسیر یادگیری و فعالیت حرفه‌ای را هموارتر کنند.
در این درس، با رویکردی کارگاهی و عملی، مهارت‌های متنوعی را برای استفاده مؤثرتر از کامپیوتر و ابزارهای دیجیتال فرا می‌گیرید. ابتدا با اجزای سخت‌افزاری کامپیوتر و مفاهیم پایه سیستم‌عامل آشنا می‌شوید و سپس کار با نرم‌افزارهای پرکاربردی مانند Word، PowerPoint و Excel را می‌آموزید. همچنین سرویس‌های ابری، ابزارهای مدیریت گروهی، منابع تبادل دانش و مفاهیم پایه شبکه و اینترنت بررسی می‌شوند تا بتوانید از این امکانات در فعالیت‌های روزمره و آموزشی خود بهتر استفاده کنید.
بخش دیگری از درس به ابزارها و مفاهیم نزدیک‌تر به مهندسی نرم‌افزار اختصاص دارد. در این بخش، با محیط خط فرمان و دستورات پرکاربرد لینوکس، مبانی طراحی صفحات وب با HTML و CSS، آشنایی مقدماتی با JavaScript و برنامه‌نویسی سمت سرور با PHP آشنا خواهید شد. در پایان نیز مفاهیم کنترل نسخه و ابزار Git، از جمله مدیریت تغییرات، شاخه‌سازی و ادغام شاخه‌ها، معرفی می‌شوند؛ مهارت‌هایی که در همکاری تیمی و توسعه نرم‌افزار اهمیت زیادی دارند.
در پایان این درس چه توانایی‌هایی کسب می‌کنید؟
- شناخت اجزای اصلی سخت‌افزار کامپیوتر، وظایف آن‌ها و نحوه ارتباط میان اجزای مختلف
- درک نقش سیستم‌عامل و استفاده از امکانات عمومی ویندوز، مدیریت فایل‌ها، میانبرها و ابزارهای خط فرمان
- کار با Word برای ایجاد و قالب‌بندی اسناد، درج جدول و تصویر و استفاده از امکانات نگارش فارسی
- ایجاد و ویرایش ارائه‌های PowerPoint و آشنایی با Slide Master و پویانمایی‌ها
- استفاده از Excel برای قالب‌بندی داده‌ها، به‌کارگیری فرمول‌ها و توابع و ایجاد نمودار
- آشنایی با سرویس‌های ابری و ابزارهای مدیریت گروهی و استفاده از منابع آنلاین برای جست‌وجو و تبادل دانش
- شناخت مفاهیم پایه شبکه و اینترنت، آشنایی با URL، نشانی IP و پروتکل‌های متداول و استفاده از دستورهای پرکاربرد شبکه
- استفاده مقدماتی از محیط خط فرمان لینوکس و دستورهای مربوط به فایل‌ها، مجوزها، جست‌وجو و مدیریت فرایندها
- آشنایی با مبانی ساخت صفحات وب با HTML و CSS و مفاهیم اولیه JavaScript
- شناخت اصول اولیه PHP، متغیرها، انواع داده‌ها، ساختارهای شرطی و حلقه‌ها در برنامه‌نویسی سمت سرور
- درک مفهوم کنترل نسخه و استفاده مقدماتی از Git برای ثبت تغییرات، ایجاد شاخه و ادغام تغییرات در پروژه‌ها
این درس برای دانشجویان، دانش‌پذیران و علاقه‌مندانی مناسب است که می‌خواهند مهارت‌های خود را در کار با کامپیوتر و ابزارهای دیجیتال تقویت کنند و با ابزارهای اولیه مورد استفاده در مهندسی نرم‌افزار آشنا شوند. همچنین برای افرادی که قصد دارند یادگیری برنامه‌نویسی و توسعه وب را آغاز کنند، می‌تواند زمینه‌ای برای آشنایی با مفاهیم و ابزارهای موردنیاز فراهم کند.
پیش‌نیاز
برای شرکت در این درس، آشنایی تخصصی با کامپیوتر یا برنامه‌نویسی لازم نیست. آشنایی مقدماتی با کار با کامپیوتر مفید است، اما مطالب با هدف ایجاد و تقویت مهارت‌های پایه ارائه می‌شوند.
سرفصل‌ها
- آشنایی با سخت‌افزار کامپیوتر (۲ جلسه)
- ساختار کلی و عملکرد اجزاء سخت‌افزار شامل صفحه کلید، موشواره، نمایشگر، کیس، برد اصلی، حافظه‌ها، پردازنده، سیستم خنک‌کننده، منبع تغذیه، نحوه‌ی ارتباطات اجزاء
- اصول و مفاهیم کامپیوتر و سیستم عامل (۱ جلسه)
- فهم کلی جایگاه سیستم عامل در کامپیوتر و آشنایی عمومی با سیستم عامل ویندوز، عملکردهای اولیه مانند کپی، جستجو در فایل‌ها، کلیدها و میانبرهای متداول، منوی استارت و امکانات موجود در آن، فرمان‌های مهم و سوییچ‌ها در خط فرمان، متغیرهای محیطی، نوشتن فایل‌های Windows Registry،Domain ،Active Directory ،BAT، نرم‌افزارهای پرکاربرد مانند آنتی‌ویروس، Download Manager، محیط‌های برنامه‌نویسی، ابزارهای گرافیکی
- آشنایی مقدماتی با حروف‌چینی کامپیوتری (۱ جلسه)
- کار با نرم‌افزار مایکروسافت ورد، ساخت یک سند جدید، قالب‌دهی به کلمه، پاراگراف، صفحه، آشنایی با استایل، افزودن جدول/تصویر/فرمول به متن، ویژگی‌های خاص برای نگارش فارسی
- آشنایی مقدماتی با پاورپوینت و اکسل (۱ جلسه)
- کاربرد پاورپوینت و اکسل، ایجاد و ویرایش فایل‌ها، مفهوم Slide Master در پاورپوینت، پویانمایی‌ها در پاورپوینت، قالب‌دهی سلول‌های صفحه در پاورپوینت، استفاده از فرمول‌ها و توابع در اکسل، انواع نمودارها
- آشنایی با سرویس‌های کاربردی (۱ جلسه)
- سرویس‌های ابری گوگل شامل پست الکترونیکی جیمیل، گوگل درایو و گوگل داکس، سرویس‌های مدیریت گروهی مانند Trello و Doodle، سرویس‌های سوال و جواب و تبادل دانش مانند Stack Exchange و Stack Overflow
- آشنایی با شبکه‌های کامپیوتری (۱ جلسه)
- ساختار کلی شبکه و اینترنت، موتورهای جستجو، مفاهیم اولیه مانند URL و IP، آشنایی با پروتکل‌های متداول مانند FTP ،HTTP و IMAP، آشنایی با دستورهای پرکاربرد در شبکه مانند ipconfig ،ping و traceroute
- آشنایی با سیستم عامل لینوکس (۲ جلسه)
- مفهوم shell، جستجو در فایل‌ها، مجوزها، Help، فشرده‌سازی، دستورهای مهم مانند passwd ،cp ،ls ،cd ،grep ،su ،chmod و kill
- مقدمات برنامه‌نویسی وب (۲ جلسه)
- اصول کلی HTML، برنامه‌نویسی مقدماتی HTML، آشنایی با JavaScript و CSS، ویرایشگرهای HTML مانند FrontPage
- مقدمات برنامه‌نویسی PHP (۱ جلسه)
- اصول کلی برنامه‌نویسی PHP، مفهوم برنامه‌نویسی سمت سرور، متغیرها در PHP، کار کردن با انواع داده‌ها در PHP، آشنایی با ساختارهای شرطی و حلقه در PHP
- آشنایی با سیستم‌های کنترل نسخه (۲ جلسه)
- انواع سیستم‌های کنترل نسخه، آشنایی با گیت، نحوه نگهداری داده‌ها در گیت، دستورات اولیه، مفاهیم شاخه و برچسب، نحوه‌ی ایجاد و ادغام شاخه، آشنایی با سرویس‌های عمومی گیت
ارزیابی
- تمرین‌های عملی هفتگی: ۴۵٪ نمره
- آزمون عملی (تایپ): ۱۰٪ نمره
- آزمون پایانی: ۴۵٪ نمره
- فعالیت اضافی: تا ۵٪ نمره تشویقی
منابع
- C. Newman. SAMS Teach Yourself PHP in 10 Minutes. Sams Publishing, 2005.
- D. Hayes. Sams Teach Yourself HTML in 10 Minutes. 4th Edition, Sams publishing, 2006.
- R. Weakley. Sams Teach Yourself CSS in 10 Minutes. Sams Publishing, 2005.
- B. Forta. Sams Teach Yourself Regular Expressions in 10 Minutes. Sams Publishing, 2004.
- R. Shimonski. SAMS Teach Yourself Unix in 10 Minutes. Sams Publishing, 2005.
- J. Andrews. A+ Guide to Managing & Maintaining Your PC. 7th Edition, Course Technology, 2009.
- Cisco Networking Academy. IT Essentials PC Hardware and Software Course Booklet. Version 4.1, 2nd Edition, Cisco Press, 2010.